Dil yalnızca konuşulmaz;
açılır, akar, genişler ve bize varlığın kök
titreşimini fısıldar.
İşte ses ontolojisinin ilk kapısı…
Dil, sadece bir iletişim aracı değildir; varlığın
kendisini taşıyan bir titreşim düzenidir.
Çerkesçe gibi kadim dillerde bu titreşim,
anlamın kendisini doğuran bir “kaynak alan”dır.
Bu çalışmanın çıkış noktası basit bir soruydu:
“Çerkesçede her sesin ontolojik bir anlamı var
mı?”
Bu soru, bilinen dilbilimin sınırlarının ötesinde;
dilin metafizik yönüne, kök titreşimine ve
varlıkla kurduğu doğrudan bağa işaret eder.
Çerkes dilinin sesleri ontolojik olarak
çözümlendiğinde varlıkla kurduğu bağ bir bir
gün yüzüne çıkarak daha da belirginleşti:
Her ses bir yön, her yön bir hal, her hal bir
anlam taşıyor.
🌿
1. Ses → Yön
Her sessel birim, ağız içinde belirli bir hareket
yönü ile çıkar.
Bu yön, sesin temel karakterini belirler.
Bir ses:
- İleri mi akar?
- Yukarı mı tırmanır?
- Yana mı genişler?
- Yoksa merkeze doğru mu kapanır?
Bu, sesin ontolojik “doğuş yönü”dür.
🌿
2. Yön → Hareket
Yön, yalnızca bir duruş değildir; aynı zamanda
bir hareket potansiyeli taşır.
Bu nedenle her ses:
- Açılış
- Daralma
- Yükselme
- Yayılma
- Derinleşme
- Dönüş
gibi hareket biçimlerini işaret eder.
🌿
3. Hareket → Anlam
Hareket olmadan anlam olmaz.
Çünkü anlam, bir şeyin “nasıl aktığına” bağlıdır.
Açılan ses “başlangıcı”,
kapanan ses “tamamlanmayı”,
yükselen ses “genişlemeyi”,
alçalan ses “içsel yoğunlaşmayı” taşır.
Bu nedenle ses = anlamdır.
Anlam = harekettir.
Hareket = yönün dışavurumudur.
🌿
4. Anlam → Kök
Bir ses, yalnızca bir işaret değil; bir kök
titreşimdir.
Kelimeler bu kök titreşimin üzerine kurulur.
Bu yüzden Çerkesçede kelimenin ilk sesi,
kelimenin kaderini belirler.
🌿
5. Kök → Dünya Hali
Ses-kökleri bir araya geldiğinde, bir “dünya
hali” ortaya çıkar:
- dinginlik,
- hareketlilik,
- denge,
- baskı,
- akış,
- yönelim,
- genişlik,
- içe dönüklük…
Her kelime, bu hallere yaslanarak oluşur.
🌿
6. Dünya Hali → Kültür
Bir dilin sesleri hangi anlamları taşıyorsa, o
toplumun kültürü de buna göre şekillenir.
Çerkesçenin seslerinde:
- saygı,
- denge,
- duruş,
- zarafet,
- merkezlilik
gibi derin nitelikler vardır.
Bu sesler kültürel davranışa dönüşür.
🌿
7. Kültür → Bilinç
Dil, bir toplumun bilincini şekillendirir.
Seslerin taşıdığı halleri sürekli kullanan kişi,
farkında olmadan o hale uyumlanır.
Çerkes bilinci bu yüzden “seyrelmiş değil”,
“keskin değil”,
dengeli, dingin ve merkezlidir.
Çünkü seslerinin kökü öyledir.
🌿
8. Bilinç → Varlık
En derindeki sonuç budur:
Ses, insanın varlık algısını şekillendirir.
Sesleri anlamak = varlığı anlamaktır.
Bu nedenle ses ontolojisi, yalnızca bir dilbilim
çalışması değil;
varlığın titreşimsel temelini okuma çabasıdır.
🌞
Bu Çalışma Neden Özgün?
Bu yöntem:
- Klasik dilbilimin ötesindedir,
- Sesleri yalnızca fonetik değil, ontolojik
- birim olarak ele alır,
- Çerkesçenin kadim yapısını, sezgisel ve
- analitik bir arada çözer,
- Tamamen doğal bir akış içinde doğmuş bir
- yöntemdir,
- Öğretilmiş değil; hatırlanan bir bilginin
- izini sürer.
Bu nedenle klasik sınıflandırmalarla birebir
örtüşmez.
Çünkü bu çalışma, dilin kendisini dinleyerek
ilerler.
🌊
SONUÇ
Bu giriş yazısı, tüm ses çözümlemelerinin
temelini oluşturur.
Her sesin ayrıntılı çözümlemesi, bu ontolojik
iskelet üzerine kuruludur.
Okuyucular, bundan sonraki her yayında:
“Bu ses hangi yönü taşıyor, hangi hareketi
uyandırıyor, hangi anlamı açıyor?”
sorusunun cevabını daha net görecekler.
Ve yol ilerledikçe yaşanacak hal şu olacak:
“Hayret kere hayret…”